VÀNG – “ĐỒNG TIỀN LỚN THỨ HAI”: RAY DALIO VÀ CUỘC CHIẾN VỐN ĐANG THAY ĐỔI HỆ THỐNG TIỀN TỆ TOÀN CẦU
Trong một cuộc trao đổi tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) Davos 2026, nhà quản lý quỹ huyền thoại Ray Dalio – người sáng lập Bridgewater Associates – nhấn mạnh rằng vàng hiện đã trở thành “đồng tiền lớn thứ hai” trên thế giới, chỉ sau đô la Mỹ, trong vai trò tài sản dự trữ toàn cầu. Quan điểm này phản ánh một bức tranh toàn cầu tiền tệ đang biến động mạnh, khi các quốc gia, ngân hàng trung ương và nhà đầu tư đẩy mạnh nắm giữ vàng giữa bối cảnh rủi ro kinh tế, địa chính trị và “cuộc chiến vốn” ngày càng căng thẳng.
1. Vì sao vàng được xem như “đồng tiền lớn thứ hai”?
Trong quan điểm của Dalio, vàng không chỉ là một kim loại quý hay một hàng hoá đầu tư; thay vào đó vàng hoạt động giống như tiền tệ thực thụ, không phụ thuộc vào bất kỳ nhà nước hay chính sách tiền tệ cụ thể nào. Điều này có nghĩa là trong thế giới đầy rủi ro hiện tại – với nợ công dâng cao, chính sách tiền tệ khó đoán và niềm tin vào tiền pháp định bị thử thách – vàng trở thành một kho lưu trữ giá trị đáng tin cậy hơn so với các loại tiền giấy.
Một yếu tố khiến vàng trở nên “đặc biệt” là bản chất không phải tiền pháp định (non-fiat): tức là nó không thể được “in” thêm theo ý chí của chính phủ, và do đó không chịu áp lực trực tiếp từ chính sách tiền tệ mở rộng giống như các đồng tiền fiat như USD hay Euro. Điều này giúp vàng giữ sức mua trong dài hạn ngay cả khi các loại tiền fiat mất giá mạnh bởi lạm phát hoặc nợ công.
Dalio chỉ ra rằng, trong bối cảnh xung đột địa chính trị và căng thẳng thương mại – mà ông gọi là “cuộc chiến vốn” – các nước và tổ chức không còn muốn nắm giữ tài sản phụ thuộc vào niềm tin vào nhau (như trái phiếu chính phủ các nước khác), mà thay vào đó chọn vàng như một tài sản an toàn, không phụ thuộc vào quan hệ chính trị hay bất ổn tiền tệ toàn cầu.
2. Tầm quan trọng của vàng trong dự trữ ngoại hối
Dalio nhấn mạnh rằng sự thay đổi trong cách các ngân hàng trung ương và quỹ đầu tư nắm giữ tài sản dự trữ là minh chứng rõ rệt cho vai trò mới của vàng. Theo đó:
-
Ngân hàng trung ương ở nhiều quốc gia đang tăng mạnh tỷ lệ nắm giữ vàng, trong khi giảm dần lượng trái phiếu chính phủ hay tài sản tiền pháp định khác.
-
Các quỹ tài sản nhà nước, quỹ hưu trí và các tổ chức đầu tư lớn cũng gia tăng vị thế vàng trong danh mục tài sản nhằm phòng ngừa rủi ro tiền tệ và duy trì sức mua trong dài hạn.
-
Giới đầu tư cá nhân cũng chuyển một phần tài sản vào vàng như một lớp tài sản an toàn, đối trọng với các tài sản rủi ro khác.
Sự dịch chuyển này không chỉ là phản ứng ngắn hạn trước biến động thị trường, mà còn thể hiện một xu thế dài hạn: vàng đang được coi như một dạng tiền tệ thay thế hoặc bổ sung cho tiền pháp định truyền thống trong các danh mục dự trữ.
3. Nguyên nhân của sự thay đổi: “cuộc chiến vốn” và niềm tin tiền tệ
Thuật ngữ “capital wars” (cuộc chiến vốn) mà Dalio nêu ra phản ánh một xu thế phức tạp trong kinh tế toàn cầu:
-
Các quốc gia cạnh tranh về dòng vốn quốc tế, liên quan tới niềm tin vào khả năng trả nợ, độ an toàn của tài sản và sự ổn định tiền tệ.
-
Căng thẳng thương mại và tranh chấp chính trị có thể dẫn đến việc các quốc gia tránh nắm giữ trái phiếu chính phủ lớn, vì điều này đồng nghĩa với việc họ đang “cho vay” niềm tin vào hệ thống tiền tệ của nhau.
-
Khi niềm tin vào tiền pháp định và các đồng tiền dựa vào công nợ mất dần, vàng nổi lên như biện pháp bảo vệ sức mua và sự ổn định giá trị.
Điều này cũng gắn với lo ngại rằng nợ công của các nền kinh tế lớn, đặc biệt là Mỹ, đang trở nên quá lớn và khó bền vững, khiến các nhà đầu tư tìm đến các lớp tài sản giữ giá trị tốt hơn, như vàng. Theo các phân tích độc lập, nợ công và chi tiêu chính phủ cao thúc đẩy nhu cầu nắm giữ vàng vì nó “không chịu áp lực giảm giá do chính chính sách tiền tệ” như đồng USD hay các đồng tiền khác.
4. Vàng như “công cụ đa dạng hóa” và lớp tài sản chiến lược
Ray Dalio từ lâu đã khuyến nghị nên nắm giữ một phần vàng trong danh mục đầu tư nhằm đa dạng hoá rủi ro tài sản. Ông thường nói rằng vàng là một “hedge” (biện pháp phòng ngừa rủi ro) hữu hiệu khi các tài sản khác như cổ phiếu, trái phiếu hay tiền fiat không hoạt động tốt.
Các nhà phân tích và tổ chức đầu tư lớn trên thế giới cũng nhấn mạnh rằng trong giai đoạn bất ổn, vàng thường đạt hiệu quả phi tương quan với các tài sản truyền thống, giúp bảo toàn vốn khi thị trường bị áp lực lớn từ lạm phát, hạ lãi suất hoặc giảm niềm tin vào hệ thống tiền tệ.
Ngoài việc là tài sản dự trữ, vàng còn được hưởng lợi từ:
-
Giá vàng tăng kỷ lục trong thời gian gần đây, với mức giá cao hơn trước do nhu cầu tăng mạnh từ các nhà đầu tư và tổ chức lớn;
-
Các yếu tố địa chính trị và kinh tế vĩ mô, như lạm phát, nợ công và sự bất ổn tiền tệ toàn cầu góp phần đẩy nhu cầu vàng lên cao.
5. Những thách thức và rủi ro
Dù vàng đang vươn lên trở thành tài sản dự trữ lớn thứ hai toàn cầu, có nhiều yếu tố cần cân nhắc:
-
Việc vàng được coi như “đồng tiền” không có nghĩa nó sẽ thực sự thay thế tiền pháp định, mà nó hoạt động như tài sản dự trữ bổ sung trong danh mục của các ngân hàng trung ương và nhà đầu tư;
-
Giá vàng có thể biến động dữ dội tùy theo diễn biến kinh tế, giá trị tiền pháp định và tâm lý thị trường;
-
Nếu có sự phục hồi mạnh mẽ trong niềm tin vào đồng tiền fiat hoặc lãi suất được điều chỉnh, vàng có thể mất phần hấp dẫn như tài sản trú ẩn.
6. Kết luận: Tầm nhìn chiến lược cho nhà đầu tư
Tóm lại, quan điểm của Ray Dalio – rằng vàng đã trở thành “đồng tiền lớn thứ hai” – phản ánh một sự thay đổi sâu rộng trong cấu trúc dự trữ tài sản toàn cầu. Chủ nghĩa tiền tệ truyền thống đang bị thử thách bởi nợ công, chính sách tiền tệ mở rộng và căng thẳng địa chính trị; trong bối cảnh đó, vàng nổi lên như một lựa chọn đáng tin cậy để bảo toàn sức mua và đa dạng hóa rủi ro.
Dù không phải là “tiền pháp định”, vàng thể hiện vai trò như công cụ chiến lược cho nhà đầu tư dài hạn và các tổ chức muốn giảm rủi ro tiền tệ. Nhà đầu tư nên cân nhắc việc đưa vàng vào danh mục đầu tư của mình như một phần của chiến lược phân bổ tài sản dài hạn, đặc biệt khi môi trường kinh tế toàn cầu còn đầy biến động.





